Nedir Bu %96

“Bu %96″dan kastettiğim  karanlık madde ve karanlık enerji. “Ünite 2: Harikalar Diyarına Yolculuk” adlı yazımda bu ikisinin bulunuşunu anlatmıştım (https://sbayraktar1.wordpress.com/astronomi-dersleri/unite-2-harikalar-diyarina-yolculuk/). Şimdi size bu iki “şeyin” bilinen (yani tahmin edilen) özelliklerini anlatacağım:

Karanlık madde evrenin toplam kütlesinin %23’ünü oluşturur. Karanlık maddenin gökadaları bir arada tuttuğu düşünülüyor. Gücü Resim1‘tür. Son olarak “Zayıf Etkileşimli Büyük Kütleli Parçacık (WİMP)”lerden oluşur. gözlemsel kanıtı ve bulunuş tarihi:

Karanlık madde kavramı, ilk olarak 1932’de Jan Hendrik Oort ve 1933 yılında, Kaliforniya Teknik Enstitüsünden İsviçreli astrofizikçi Fritz Zwicky tarafından öne sürülmüştür. Fritz Zwicky’nin gözlemi ve iddiası kırk yıl boyunca hiçbir ortamda ciddiye alınmamıştır. Karanlık maddenin varolduğuna dair en güçlü kanıt olan Sarmal Gök ada eğilimleri, 1970 yılında Washington Carnegie Enstitüsü‘nde Vera Rubin ve arkadaşları tarafından ileri sürülmüştür. Vera Rubin de Fritz Zwicky ile benzer bir kaderi paylaşarak, uzun yıllar ciddiye alınmamış, hiçbir ciddi yayın organı çalışmalarına yer vermemiştir. Master ve doktora tezleri de daha önce reddedilmiş olan Vera Rubin için bu durum pek şaşırtıcı olmamıştır. Onlarca yıl sonra, bugün hemen hemen tüm astrofizikçiler karanlık maddenin varlığını kabul ederler. Ağustos 2006’da yayınlanan, 150 milyon yıl önce gerçekleşmiş olan iki gök ada kümesinin çarpışmasına dair gözlem, karanlık maddelerin varlığına dair daha somut bir kanıt oluşturmuştur. Çarpışma sırasında sıcak gazlar arasında bir etkileşim olmuş ve daha sonra merkeze yaklaşmışlardır. Gök adalar ve karanlık madde etkileşime girmemiş ve merkezden uzak kalmışlardır.

İki şekilde karanlık maddenin ortaya çıktığı sanılmaktadır: Baryonik karanlık madde ve Baryonik olmayan karanlık madde. Evrenin kütlesinin yüzde 23’ünü oluşturduğu varsayılmakla birlikte, karanlık maddenin henüz astronomlar için sırrı çözülmüş değildir. 1970’ler Evren’deki maddenin %96’sının görünmez olduğunun keşfedilmesiyle karanlık madde iddialarının güçlendiği yıllar olmuştur. Karanlık maddenin varolduğu varsayılmakta, ancak ne olduğu konusunda çok az açık bilgi vardır.

Karanlık madde

Karanlık enerji evrenin toplam kütlesinin %73’ünü oluşturur. Kütleçekimin tersine evreni genişletir. Beşinci temel kuvvet olduğu düşünülüyor ve adı da “bukelemun”. Bulunuşu:

Bilinen fizik kurallarına göre, herhangi bir şekilde hareketlendirilen bir cisim ya zamanla hızı azalarak durur ya da hiçbir enerjikaybı yoksa aynı hızla hareketine devam eder. Örneğin Dünya’da fırlatılan bir cismin hızı azalır ve bir süre sonra durur. Bunun nedeni Dünya’da sürtünmeden dolayı enerji kaybına uğramasıdır. Eğer yerçekimsiz ve havasız bir ortamda (uzayda) aynı cismi fırlatırsak karşısına bir engel çıkana kadar hareket eder. Evren ölçeğinde bu engel kitle yerçekimi gücüdür.Evren‘in kendisi ise bahsedilen fizik kuralları aksine Büyük Patlama’dan beri genişlemektedir ve zamanla evrenin genişleme hızı da artmaktadır.

Bilim insanları bunu keşfettiklerinde bu hızı artıran bir enerji olması gerektiğine karar vermişlerdir. Bu varsayılan enerji karanlık enerji olarak adlandırılmıştır. Karanlık enerjiden ilk bahseden bilim insanıAlan Guthevrenin Büyük Patlama’dan sonra ani genişlemesini gizemli bir karanlık enerjinin varlığına dayandırmıştır (1980). Daha sonra “Saul Perlmutter ve Brian Schmidt” adlı iki fizikçi gözlemleri sonucu evrenin genişleme hızının arttığını ve bunun uzayın bir tür içsel gerilimi diyebileceğimiz karanlık enerji olduğundan söz etmişlerdir (1998).

Karanlık enerji

Kaynakça

Reklamlar